هدف دوره: ارتقای آمادگی، توانمندی و واکنش سریع کارکنان در مواجهه با حریق‌های اولیه در بخش‌های بیمارستانی و محیط زندگی.

۱. اهمیت واکنش سریع در دقایق طلایی حریق

در هنگام بروز آتش‌سوزی، ثانیه‌ها و دقایق نخستین نقشی تعیین‌کننده دارند. دسترسی سریع به خاموش‌کننده‌های دستی استاندارد و تسلط کامل کارکنان بر نحوه به‌کارگیری آن‌ها، مانع از گسترش حریق به بخش‌های درمانی و بروز خسارات جانی و مالی جبران‌ناپذیر می‌شود.

۲. شناخت انواع کپسول‌های آتش‌نشانی کاربردی

1. کپسول‌های پودر و گاز (خاموش‌کننده پودری):

   • کاربرد: قابل استفاده در انواع حریق‌ها در محیط‌های سرپوشیده و باز.
   • نکته مهم: استفاده از پودر باعث آلودگی محیطی و نشست ذرات روی تجهیزات می‌شود؛ لذا برای فضاهای عمومی، محوطه‌ها و انبارهایی که تجهیزات الکترونیکی حساس ندارند بسیار مناسب است.
   • نگهداری دوره‌ای: پودر داخل کپسول ممکن است با گذشت زمان دچار فشردگی و کلوخه‌شدن شود؛ بنابراین توصیه می‌شود هر چند وقت یک‌بار و قبل از مصرف، کپسول یک یا دو بار سر و ته (وارونه) شود تا پودر روان گردد.

2. کپسول‌های گاز دی‌اکسید کربن (CO2​):

   • کاربرد: بهترین انتخاب برای محیط‌های بیمارستانی، بخش‌های ویژه، تجهیزات حساس پزشکی، رک‌های سرور، تابلوهای برق و وسایل الکترونیکی.
   • مزیت: عدم ایجاد رسوب یا آلودگی پس از تخلیه، بدون آسیب به بردهای الکترونیکی.
   • محدودیت: به دلیل پخش سریع گاز در فضای آزاد، کارایی آن در محیط‌های باز و وزش باد کاهش می‌یابد و برای فضاهای مسقف ایده‌آل است.

۳. سه شرط اصلی آماده‌به‌کار بودن کپسول آتش‌نشانی

قبل از اقدام به اطفای حریق یا در چک‌لیست‌های بازرسی دوره‌ای بخش، همواره ۳ شاخص زیر را بررسی کنید:

1. تاریخ اعتبار و شارژ: بیش از یک سال از آخرین زمان شارژ کپسول نگذشته باشد.
2. وضعیت مانومتر (فشارسنج): عقربه نشانگر حتماً در محدوده سبز رنگ (فشار کاری مجاز) قرار داشته باشد.
3. پلمپ و ضامن: ضامن ایمنی دستگاه سالم، پلمپ و بدون دستکاری باشد.

۴. مراحل گام‌به‌گام اطفای حریق (تکنیک PASS)

1. برداشتن و آماده‌سازی: کپسول را از پایه دیواری جدا کرده و در صورت پودری بودن، آن را یک‌بار وارونه کنید.
2. خروج ضامن: دسته فوقانی را آزاد کرده و ضامن ایمنی/پلمپ را به سمت بیرون بکشید.
3. موقعیت‌گیری ایمن (پشت به باد):
   • در محیط‌های دارای جریان هوا یا باز، همواره پشت به جهت وزش باد بایستید تا گاز، حرارت و دود به سمت صورت و مجاری تنفسی شما بازنگردد.
   • در صورت تغییر ناگهانی مسیر باد، خونسردی خود را حفظ کرده و بلافاصله عقب‌نشینی کنید.
4. هدف‌گیری ریشه آتش: شلنگ و نازل کپسول را دقیقاً به سمت پایه و ریشه آتش (نه شعله‌های بالایی) نشانه بگیرید.
5. تخلیه با حرکت جارویی: ضامن را فشار داده و مواد خاموش‌کننده را با حرکت جارویی (چپ به راست و راست به چپ) بر روی کانون آتش پخش کنید و همگام با مهار شعله‌ها، گام‌به‌گام و با احتیاط به جلو پیشروی نمایید.

۵. توصیه‌های ارگونومیک و ایمنی

• وزن متناسب کپسول: برای محیط‌های عمومی و منازل مسکونی، بهتر است از کپسول‌های سبک‌تر (حدود ۳ تا ۴ کیلوگرمی) استفاده شود تا در شرایط اضطراری توسط تمام افراد به راحتی قابل حمل و استفاده باشد.
• اقدام یکنواخت: در زمان تخلیه، از قطع و وصل مکرر جریان یا هجوم ناگهانی به سمت آتش خودداری کنید.

📞 شماره‌های تماس اضطراری

• سامانه فرماندهی آتش‌نشانی و خدمات ایمنی: ۱۲۵
• کد اعلام حریق داخلی بیمارستان: (طبق پروتکل بحران مرکز)

💡 همکاران گرامی؛ تماشای ویدئوی ضمیمه شده به این متن، جهت آشنایی عملی و مشاهده نحوه اطفای حریق به‌صورت مانور میدانی توصیه می‌شود.