۱. این عمل جراحی چیست و چرا انجام میشود؟
به طور طبیعی، اشک چشم پس از شستشوی سطح چشم از طریق مجاری باریکی وارد «کیسه اشک» و سپس به داخل بینی تخلیه میشود. در صورتی که این مسیر به دلیل عفونت، تنگی یا انسداد بسته شود، اشک روی گونه سرازیر شده و ممکن است گوشه چشم دچار تورم، درد و ترشحات چرکی مکرر شود.
عمل DCR یک عمل جراحی است که در آن جراح، یک مسیر جدید و مستقیم میان کیسه اشکی و داخل بینی ایجاد میکند تا تخلیه اشک بدون مانع انجام شود و عفونت برطرف گردد. این عمل معمولاً یا از طریق یک برش بسیار کوچک روی پوست کناره بینی (روش خارجی) و یا از داخل بینی با آندوسکوپ (روش بسته/بدون برش پوستی) انجام میشود.
۲. اقدامات و توصیههای قبل از عمل
- ناشتا بودن (NPO): حداقل ۸ ساعت قبل از عمل از خوردن و آشامیدن (حتی آب) خودداری کنید.
- داروها: در صورت مصرف داروهای رقیقکننده خون (مانند آسپرین، پلاویکس، وارفارین و…) حتماً طبق دستور پزشک معالج چند روز قبل از عمل آن را قطع یا تنظیم کنید.
- بهداشت فردی: شب قبل از عمل استحمام کنید؛ از هیچگونه کرم، لوسیون یا آرایش صورت و چشم در روز عمل استفاده نکنید.
- وسایل همراه: هرگونه زیورآلات، لنز تماسی و دندان مصنوعی متحرک را قبل از ورود به اتاق عمل خارج کنید.
۳. مراقبتهای پس از عمل در بیمارستان و منزل
الف) وضعیت قرارگیری و استراحت:
- در هنگام خواب و استراحت، سر خود را بالاتر از سطح بدن قرار دهید (استفاده از دو بالش یا زاویه ۳۰ تا ۴۵ درجه). این کار به کاهش تورم، کبودی و خونریزی کمک شایانی میکند.
- از انجام فعالیتهای سنگین، خم شدن طولانیمدت به جلو و بلند کردن اجسام سنگین (بیش از ۳ الی ۴ کیلوگرم) تا ۲ الی ۳ هفته خودداری کنید.
ب) کنترل خونریزی و مراقبت از بینی:
- ممنوعیت فین کردن: حداقل تا ۲ هفته پس از عمل از فین کردن و تخلیه شدید بینی جداً خودداری کنید؛ زیرا فشار هوا میتواند باعث خونریزی یا جابجایی لوله استنت اشکی شود.
- در صورت نیاز به عطسه، حتماً با دهان باز عطسه کنید تا فشار به بینی و چشم وارد نشود.
- ترشحات خونابهای اندک از بینی در ۴۸ تا ۷۲ ساعت اول طبیعی است. پانسمان کوچک زیر بینی (پانسمان جذبی سبیلی) را در صورت آلوده شدن تعویض نمایید.
ج) مراقبت از لوله و استنت اشکی (در صورت وجود):
- معمولاً در حین عمل یک لوله سیلیکونی بسیار ظریف و نرم در گوشه چشم قرار داده میشود تا مسیر جدید باز بماند.
- هشدار مهم: این لوله به هیچ وجه نباید کشیده یا دستکاری شود. اگر لوله از گوشه چشم بیرون زد، آن را نکشید و با چسب ضدحساسیت به آرامی روی گونه ثابت کرده و سریعاً به پزشک اطلاع دهید. این لوله معمولاً چند هفته تا چند ماه بعد در مطب به راحتی خارج میشود.
د) داروها و بهداشت موضعی:
- از کمپرس سرد (کیسه یخ پیچیده شده در حوله تمیز) در ۴۸ ساعت اول در اطراف چشم و کناره بینی برای کاهش کبودی و تورم استفاده کنید (یخ مستقیم روی پوست یا چشم قرار نگیرد).
- قطرههای چشمی و اسپریهای شستشوی بینی (مانند سرم نرمال سالین) را دقیقاً طبق ساعات تجویزی مصرف کنید. شستشوی ملایم بینی با سرم به تخلیه لختهها و تمیز ماندن مسیر کمک میکند.
- دوره آنتیبیوتیک خوراکی و قطرهها را کامل کنید و از قطع خودسرانه داروها بپرهیزید.
هـ) مراقبت از زخم پوستی (در روش DCR خارجی):
- محل بخیه را تمیز و خشک نگه دارید.
- در صورت تجویز پماد چشمی/پوستی توسط پزشک، با دستهای کاملاً شسته و تمیز، لایه نازکی روی محل بخیهها بمالید.
- بخیهها معمولاً بین ۷ تا ۱۰ روز پس از عمل توسط پزشک کشیده میشوند.
۴. علائم هشداردهنده (چه زمانی باید سریعاً به پزشک یا اورژانس مراجعه کرد؟)
در صورت بروز هر یک از نشانههای زیر، بلافاصله به اورژانس بیمارستان مراجعه فرمایید:
- خونریزی شدید و فعال از بینی یا گوشه چشم که با فشار ملایم پرههای بینی قطع نشود.
- افت ناگهانی دید، دوبینی یا تاری دید شدید.
- تورم شدید، پیشرونده و سفت شدن بافت اطراف چشم یا بیرونزدگی چشم.
- تب بالای ۳۸ درجه همراه با ترشحات چرکی بدبو یا درد فزاینده.
- خروج یا جابجایی کامل لوله سیلیکونی.
