هپاتیت چیست؟
مقدمه:
- هپاتیت به معنی التهاب کبد است. کبد یکی از اعضای مهم بدن است که به هضم غذا، ذخیره انرژی و دفع مواد زیانآور کمک میکند.
- هپاتیت ممکن است به دلایل مختلفی مانند مصرف بعضی داروها، مواد سمی، الکل یا ابتلا به ویروسها ایجاد شود.
- هپاتیتهای ویروسی انواع مختلفی دارند که با حروف A، B، C، D و E نامگذاری میشوند. راه انتقال، شدت بیماری و روش پیشگیری در هر نوع ممکن است متفاوت باشد.
- بعضی افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند؛ اما برخی ممکن است دچار خستگی، بیاشتهایی، تهوع، درد شکم، ادرار تیره یا زرد شدن پوست و چشمها شوند.
- بعضی انواع هپاتیت پس از مدتی بهبود مییابند و برخی دیگر ممکن است طولانیمدت شوند و به کبد آسیب برسانند.
- هپاتیت A و هپاتیت E دو بیماری ویروسی هستند که کبد را درگیر میکنند.
- این دو نوع معمولاً از راه آب، غذا یا دستهای آلوده منتقل میشوند و با رعایت بهداشت، مصرف آب سالم و توجه به ایمنی مواد غذایی میتوان تا حد زیادی از ابتلا به آنها پیشگیری کرد.
- این دو بیماری بیشتر از راه آب و غذای آلوده منتقل میشوند.
- رعایت بهداشت میتواند نقش مهمی در پیشگیری از آنها داشته باشد.
شباهتهای هپاتیت A و هپاتیت E
- هر دو باعث التهاب کبد میشوند.
- بیشتر از راه آب و غذای آلوده منتقل میشوند.
- هر دو میتوانند این علائم را ایجاد کنند:
- تب
- بیحالی
- بیاشتهایی
- تهوع و استفراغ
- درد شکم
- ادرار تیره
- مدفوع کمرنگ
- زردی پوست و چشمها
- در کودکان ممکن است بیماری خیلی خفیف باشد یا حتی بدون علامت بماند.
- پیشگیری از هر دو بیماری با شستن دستها، خوردن آب سالم و رعایت بهداشت غذا بسیار مهم است.
هپاتیت A چیست؟
هپاتیت A یک بیماری ویروسی کبد است که معمولاً از راه تماس با فرد آلوده یا خوردن آب و غذای آلوده منتقل میشود.
راههای انتقال هپاتیت A
- خوردن آب آلوده
- خوردن غذای آلوده
- نشستن دستها بعد از توالت
- تماس نزدیک با فرد بیمار
- در بعضی موارد، زندگی در محیطهای شلوغ و مشترک
علائم هپاتیت A
- تب
- خستگی
- تهوع
- درد شکم
- زردی
- ادرار تیره
نکته مهم
هپاتیت A معمولاً مزمن نمیشود و بیشتر بیماران پس از مدتی خوب میشوند.
پیشگیری از هپاتیت A
- شستن دستها با آب و صابون
- خوردن آب سالم
- شستن میوه و سبزی
- رعایت بهداشت در تهیه غذا
- واکسیناسیون در افراد نیازمند
هپاتیت E چیست؟
هپاتیت E هم یک بیماری ویروسی کبد است که بیشتر از راه آب آلوده منتقل میشود.
راههای انتقال هپاتیت E
- نوشیدن آب آلوده
- خوردن غذای آلوده
- مصرف بعضی گوشتهای خوب نپخته
- آلودگی مواد غذایی با فاضلاب
علائم هپاتیت E
علائم آن شبیه هپاتیت A است:
- تب
- بیاشتهایی
- تهوع
- درد شکم
- ادرار تیره
- زردی
نکته بسیار مهم
هپاتیت E در زنان باردار میتواند خطرناکتر باشد، بهویژه در ماههای آخر بارداری.
به همین دلیل، زنان باردار در صورت داشتن علائم باید خیلی سریع به پزشک مراجعه کنند.
پیشگیری از هپاتیت E
- نوشیدن آب سالم
- پرهیز از آب مشکوک
- شستن دستها
- شستن درست میوه و سبزی
- پخت کامل غذا و گوشت
- رعایت بهداشت محیط
تفاوت مهم این دو بیماری
- هپاتیت A بیشتر میتواند از تماس نزدیک با فرد بیمار هم منتقل شود.
- هپاتیت E بیشتر با آب آلوده ارتباط دارد.
- برای هپاتیت A واکسن وجود دارد، اما در بخش بررسیشده سند، برای هپاتیت E برنامه واکسن مشخصی ذکر نشده است.
- هپاتیت E در بارداری خطر بیشتری دارد.
چه کارهایی برای پیشگیری انجام دهیم؟
برای پیشگیری از هپاتیت A و E:
- دستها را بعد از توالت و قبل از غذا خوب بشویید
- فقط از آب سالم و مطمئن استفاده کنید
- میوه و سبزی را خوب بشویید
- غذا را در شرایط بهداشتی تهیه کنید
- از خوردن غذا و آب مشکوک خودداری کنید
- گوشت را کامل بپزید
- در صورت نیاز، درباره واکسن هپاتیت A از پزشک سؤال کنید
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر این علائم را دارید، بهتر است سریعتر به پزشک مراجعه کنید:
- زرد شدن پوست یا چشمها
- ادرار خیلی تیره
- تهوع و استفراغ شدید
- درد شکم
- بیحالی شدید
- تب همراه با زردی
- هر علامت مشکوک در زنان باردار
پیامدهای درماننکردن یا پیگیرینکردن هپاتیت
بیتوجهی به هپاتیت میتواند باعث ادامه التهاب و آسیب کبد شود. البته پیامدها به نوع هپاتیت، شدت بیماری و وضعیت فرد بستگی دارد. هپاتیتهای A و E معمولاً درمان ضدویروسی اختصاصی ندارند و اغلب با مراقبت حمایتی بهبود مییابند؛ اما این موضوع به معنی بینیازی از ارزیابی و پیگیری پزشکی نیست.
پیامدهای احتمالی
- شدیدترشدن التهاب و آسیب کبد
- کمآبی و ضعف شدید بر اثر بیاشتهایی، تهوع یا استفراغ
- ایجاد اختلال در فعالیت طبیعی کبد و مشکل در انعقاد خون
- افت هوشیاری، گیجی یا خوابآلودگی غیرعادی به علت نارسایی کبد
- نارسایی حاد کبد در موارد نادر اما خطرناک
- نیاز به بستری در بیمارستان و مراقبتهای ویژه
- در موارد بسیار شدید، نیاز به پیوند کبد
- افزایش احتمال انتقال بیماری به دیگران در صورت رعایتنکردن اصول بهداشتی
- در موارد نادر و شدید، مرگ
نکته مهم درباره هپاتیت E
هپاتیت E در زنان باردار، بهویژه در سهماهه دوم و سوم بارداری، ممکن است شدیدتر باشد و سلامت مادر و جنین را به خطر بیندازد. بنابراین بروز علائم مشکوک در دوران بارداری نیازمند مراجعه سریع به پزشک است.
درباره انواع مزمن هپاتیت
برخلاف هپاتیت A و اغلب موارد هپاتیت E، بعضی انواع دیگر مانند هپاتیت B و C ممکن است مزمن شوند. تشخیصندادن یا درماننکردن آنها میتواند در درازمدت باعث موارد زیر شود:
- فیبروز و زخمشدن کبد
- سیروز کبدی
- تجمع مایع در شکم
- خونریزی گوارشی
- نارسایی مزمن کبد
- سرطان کبد
پیام اصلی: هر فرد دارای زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، استفراغ مداوم، درد شدید شکم، خونریزی، گیجی یا خوابآلودگی غیرعادی باید سریعاً به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کند. از مصرف خودسرانه داروها و مکملهای گیاهی نیز باید خودداری شود، زیرا بعضی از آنها میتوانند آسیب کبدی را بیشتر کنند.
جمعبندی
هپاتیت A و هپاتیت E هر دو از بیماریهای کبدی هستند که بیشتر از راه آب و غذای آلوده منتقل میشوند.
رعایت بهداشت، استفاده از آب سالم و شستن دستها مهمترین راه پیشگیری است.
در این میان، هپاتیت E در زنان باردار خطر بیشتری دارد و هپاتیت A واکسن دارد.
