سکته مغزی؛ قاتلی خاموش اما قابل پیشگیری
سکته مغزی دومین عامل مرگ‌ومیر در جهان است و سالانه حدود ۱۶ میلیون نفر را درگیر می‌کند؛ به عبارتی از هر ۴ نفر، یک نفر در طول زندگی خود دچار سکته مغزی می‌شود. خبر امیدبخش آن است که تا ۸۰ درصد سکته‌های مغزی قابل پیشگیری‌اند و بخش عمده این پیشگیری، از شناخت خطر شخصی و اصلاح عادات روزانه آغاز می‌شود. اپلیکیشن رایگان Stroke Riskometer این فرصت را فراهم می‌کند که هر فرد ۴۰ تا ۹۰ ساله در چند دقیقه، خطر سکته مغزی خود را بسنجد و مسیر کاهش آن را بشناسد. این برگه، راهنمای نصب اپلیکیشن و توصیه‌های کلیدی پیشگیری را یک‌جا در اختیار شما می‌گذارد.
معرفی اپلیکیشن Stroke Riskometer
Stroke Riskometer یک ابزار علمی و معتبر بین‌المللی برای ارزیابی خطر سکته مغزی است که به‌طور رسمی از سوی سازمان جهانی سکته مغزی (WSO) تأیید شده و حاصل همکاری بیش از ۳۰۰ کارشناس سکته مغزی از ۱۰۲ کشور جهان است. اعتبار این ابزار در مطالعات علمی معتبر نیز بررسی و تأیید شده است. ویژگی‌های اصلی اپلیکیشن:
- برآورد خطر سکته مغزی در ۵ یا ۱۰ سال آینده بر پایه ۲۰ سؤال شخصی‌سازی‌شده؛
- نمایش عوامل خطر قابل اصلاح (مانند فشار خون، سیگار و تحرک) و غیرقابل اصلاح (مانند سن و سابقه خانوادگی)؛
- ارائه راهنمایی عملی برای کاهش خطر شخصی از طریق برنامه Stroke Riskometer Progress؛
- ارائه نشانه‌ای از خطر حمله قلبی، زوال عقل و دیابت؛
- کاملاً رایگان و در دسترس به ۲۶ زبان زنده دنیا (پوشش حدود ۷۰ درصد جمعیت جهان).
راهنمای گام‌به‌گام نصب اپلیکیشن
نصب اپلیکیشن کمتر از پنج دقیقه زمان می‌برد. کافی است متناسب با گوشی خود یکی از دو راه زیر را دنبال کنید:
گام ۱ — دانلود از فروشگاه رسمی:
- گوشی اندروید: وارد Google Play شوید، عبارت «Stroke Riskometer» را جست‌وجو کنید و روی «نصب» (Install) بزنید.
- گوشی آیفون (iOS): وارد App Store شوید، «Stroke Riskometer» را جست‌وجو کرده و «دریافت» (Get) را بزنید.
گام ۲ — در صورت عدم دسترسی به گوگل پلی: بارکد QR درج‌شده در این برگه را با دوربین گوشی اسکن کنید تا فایل نصب اندروید به‌طور مستقیم از صفحات رسمی بیمارستان سینا سمنان دانلود شود. (جای QR کد پمفلت کد ۵۰۵ در چاپ نهایی، همین‌جا درج شود.)
گام ۳ — تکمیل ارزیابی: پس از نصب، برنامه را باز کنید، زبان فارسی را انتخاب کرده و به ۲۰ سؤال درباره سن، وزن، فشار خون، سابقه بیماری‌ها و سبک زندگی پاسخ دهید. برنامه خطر ۵ و ۱۰ ساله شما و عوامل خطر قابل اصلاح را نمایش می‌دهد.
گام ۴ — پیگیری: نتایج را با پزشک خود در میان بگذارید و توصیه‌های کاهش خطر برنامه را به‌صورت دوره‌ای (حداقل سالی یک‌بار) بازبینی کنید.
نکته: این اپلیکیشن ابزار آگاهی‌بخشی است و جایگزین ویزیت پزشک نمی‌شود.
پیشگیری از سکته مغزی؛ ۱۰ توصیه عملی
بر پایه شواهد جهانی، حدود ۹۰ درصد سکته‌های مغزی به ۱۰ عامل خطر قابل اصلاح مربوط‌اند. با رعایت توصیه‌های زیر می‌توانید خطر سکته مغزی خود را به‌طور چشمگیری کاهش دهید:
- فشار خون را کنترل کنید. فشار خون بالا مهم‌ترین عامل خطر سکته است و معمولاً بی‌علامت است؛ فشار خود را به‌طور منظم اندازه بگیرید و در صورت بالا بودن، طبق دستور پزشک درمان را ادامه دهید.
- سیگار و دخانیات را کنار بگذارید. ترک دخانیات، خطر سکته را به‌سرعت و به‌طور چشمگیر کاهش می‌دهد؛ در این مسیر از مشاوره ترک سیگار کمک بگیرید.
- هر روز تحرک داشته باشید. دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط در هفته (مثل پیاده‌روی تند، شنا یا دوچرخه‌سواری) برای بزرگسالان توصیه می‌شود.
- وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید. اضافه‌وزن و چاقی با فشار خون، دیابت و کلسترول بالا در ارتباط‌اند؛ حتی کاهش چند کیلوگرم مؤثر است.
- تغذیه سالم را سر لوحه قرار دهید. مصرف میوه، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل و کاهش نمک (کمتر از ۵ گرم در روز)، قند، غذاهای فرآوری‌شده و چربی‌های جامد.
- قند خون و دیابت را مهار کنید. اگر دیابت دارید، قند خون را طبق نظر پزشک کنترل کنید؛ دیابت کنترل‌نشده خطر سکته را بالا می‌برد.
- کلسترول خون را بررسی کنید. چربی خون بالا رسوب عروقی و خطر سکته را افزایش می‌دهد؛ آزمایش دوره‌ای بدهید و درمان دارویی را قطع نکنید.
- مشکلات قلبی مانند فیبریلاسیون دهلیزی را درمان کنید. تپش نامنظم قلب ممکن است بی‌علامت باشد؛ با معاینه منظم، تشخیص و درمان به‌موقع انجام شود.
- الکل مصرف نکنید یا مصرف را به حداقل برسانید. مصرف الکل فشار خون را بالا می‌برد و خطر سکته را افزایش می‌دهد.
- استرس و خواب را مدیریت کنید. خواب کافی و باکیفیت (۷ تا ۹ ساعت) و مدیریت استرس از سلامت قلب و عروق مغزی پشتیبانی می‌کند.
یادآوری: اگر سابقه سکته یا حمله ایسکمیک گذرا (TIA) دارید، مصرف مرتب داروها و پیگیری منظم پزشکی، مهم‌ترین اقدام پیشگیری از سکته بعدی است.
علائم هشدار سکته: با روش BE-FAST فکر کنید
شناخت سریع علائم هشدار، تفاوت میان بهبودی کامل و ناتوانی دائمی را رقم می‌زند. با واژه‌نامه BE-FAST علائم را به یاد بسپارید:
- B (تعادل): ناگهانی از تعادل افتادن یا سرگیجه شدید؛
- E (چشم): تاری دید یا از دست دادن ناگهانی بینایی در یک یا هر دو چشم؛
- F (صورت): افتادگی یک طرف صورت؛
- A (بازو): ضعف یا بی‌حسی یک بازو/یک طرف بدن؛
- S (گفتار): به‌هم‌ریختگی گفتار یا ناتوانی در بیان کلمات؛
- T (زمان): وقت را تلف نکنید!
با دیدن هر یک از این علائم، بلافاصله با اورژانس پیش‌بیمارستانی ۱۱۵ تماس بگیرید. زمان طلایی درمان سکته، چند ساعت نخست است.
تهیه و تنظیم: واحد آموزش به بیمار بیمارستان سینا سمنان | به مناسبت روز جهانی سکته مغزی (۲۹ اکتبر / ۷ آبان) |
آدرس: سمنان، بلوار امیرکبیر، بلوار ماندگار | تلفن: ۰۲۳-۳۱۳۵۰۰۰۰ و ۰۲۳-۳۱۳۵۲۰۴۰ | وب‌سایت: www.semnansinahospital.com |